حالا دیگر مدیر رسانه اکسیوس افتخار می نماید که هوش مصنوعی برایش رمان ها را خلاصه و ساده می نماید - مجله جهانگیر

جایگزینی مغز با هوش مصنوعی در فرآیند مطالعه، زمانی به اوج خود رسید که جانستون برای خواندن رمان کلاسیک آخرین موهیکان (The Last of the Mohicans) اثر جیمز فنیمور کوپر، به جای ورق زدن کتاب، از هوش مصنوعی یاری گرفت. او این کتاب را برای مطالعه در ایام تعطیلات بسیار سنگین دانست و از ربات خواست تا به عنوان یک راهنما، فصل به فصل داستان را برایش خلاصه کند. این رویکرد که عملاً تجربه خواندن را به یک دریافت اطلاعاتی محض تبدیل می نماید، بلافاصله با موجی از تمسخر و انتقادهای تند در فضای مجازی روبرو شد.

واکنش های تند به سبک تازه مطالعه

بسیاری از کاربران در شبکه های اجتماعی نظیر بلواسکای (Bluesky)، این حرکت را نشانه زوال فکری و ذوب شدن مغز در برابر فناوری توصیف کردند. منتقدان معتقدند وقتی یک نویسنده و مدیر رسانه ای اعلام می نماید که دیگر حوصله یا توانایی درک یک متن کلاسیک را ندارد، در واقع اعتراف نموده که هدف اصلی مطالعه عمیق را گم نموده است. جین روزنزویگ (Jane Rosenzweig)، مدیر سابق مرکز نویسندگی کالج هاروارد، در نقدی گزنده نوشت که این نوع برخورد با کتاب، بیشتر شبیه به تسخیر و بهینه سازی یک کالا است تا تجربه کردن دنیای نویسنده.

هوش مصنوعی در این سناریو به عنوان ابزاری برای فرار از چالش های فکری عمل می نماید، در حالی که لذت ادبیات در همان کشمکش با کلمات و غرق شدن در فضای داستان نهفته است. رمان آخرین موهیکان که در سال 1826 منتشر شده، شاید نثری قدیمی داشته باشد، اما جایگزینی مغز با هوش مصنوعی برای فهم آن، عملاً بخش بزرگی از معنای فرهنگی و تاریخی اثر را نابود می نماید. نکته طنزآمیز اینجاست که جانستون حتی متوجه نشده که چت بات در پاسخ های خود صرفاً نقش یک متملق را بازی نموده و با سخت خواندن کتاب، به تنبلی او مشروعیت بخشیده است.

اعتماد به داده های غیردقیق و خطر سطحی نگری

یکی از بزرگترین ایرادات این روش، احتمال بالای خطا در پاسخ های هوش مصنوعی است که خود جانستون هم به آن اعتراف نموده است. با وجود اینکه منابع آموزشی و راهنماهای دقیق (Study Guides) برای آثار کلاسیک در اینترنت به وفور و به صورت رایگان در دسترس هستند، تکیه بر مدل های زبانی که گاهی دچار توهم می شوند، ریسک دریافت اطلاعات غلط را افزایش می دهد. جایگزینی مغز با هوش مصنوعی به این معناست که فرد حتی درستی اطلاعات دریافتی را هم نمی تواند با مرجع اصلی تطبیق دهد، زیرا اصلاً اصل متن را نخوانده است.

بهینه سازی مطالعه با استفاده از ابزارهای دیجیتال شاید برای گزارش های اداری یا ایمیل های طولانی مفید باشد، اما استفاده از آن برای ادبیات و هنر، یک عقب گرد فرهنگی محسوب می گردد. وقتی ما به جای مواجهه با پیچیدگی های یک متن، از ماشین می خواهیم آن را برایمان ساده کند، در واقع ماهیچه های فکری خود را برای تحلیل مسائل پیچیده زندگی واقعی نیز ضعیف می کنیم. یادگیری عمیق احتیاجمند تمرکز و صرف زمان است، چیزی که در دنیای پرشتاب امروزی و تحت تاثیر الگوهای مصرفی مدیران سیلیکون ولی، در حال رنگ باختن است.

پیامدهای روان شناختی تنبلی دیجیتال

روان شناسان معتقدند که واگذاری وظایف شناختی به ماشین، می تواند منجر به نوعی آمنزی دیجیتال یا فراموشی ناشی از تکیه بر ابزار گردد. توسعه هوش مصنوعی قرار بود باری از دوش انسان بردارد، نه اینکه جایگزین قوه تشخیص و درک او گردد. وقتی شخصی در سطح مدیریتی یک رسانه بزرگ، از ناتوانی در خواندن یک کتاب 180 ساله سخن می گوید، زنگ خطری برای استانداردسازی سطحی نگری در کل جامعه به صدا در می آید که می تواند بر کیفیت فراوری محتوا در آینده تأثیر بگذارد.

قدرت تحلیل انسانی تنها به وسیله مواجهه با متون سخت و چالش برانگیز رشد می نماید و هوش مصنوعی نمی تواند جایگزین تجربه زیسته مطالعه گردد. مطالعه کتاب تنها دریافت اطلاعات نیست، بلکه نوعی تبادل نظر با نویسنده در طول زمان است که در آن خواننده با تخیل خود، فضاها را بازسازی می نماید. استفاده از خلاصه سازهای هوشمند شاید زمان بخرد، اما در مقابل، عمق نگاه و توانایی تفکر نقادانه را از فرد می گیرد و او را به مصرف نماینده ای منفعل تبدیل می نماید که تنها پوسته داستان را می بیند.

تاریخچه کوتاه خلاصه کردن کتاب ها قبل از هوش مصنوعی

اگر فکر می کنید ایده خلاصه سازی کتاب ها تازه است، باید نگاهی به تاریخچه کلیفز نوتس (CliffsNotes) بیندازید که از اواخر دهه 1950 میلادی به دانش آموزان تنبل یاری می کرد. این جزوات زرد و مشکی رنگ، دقیقاً همان کاری را می کردند که امروز جانستون از هوش مصنوعی می خواهد: ارائه چکیده ای از پیرنگ داستان و شخصیت ها بدون احتیاج به خواندن اصل کتاب. تفاوت در اینجاست که آن موقع، این کار یک تقلب آموزشی شمرده می شد، اما امروز ناشران بزرگ رسانه آن را به عنوان یک سبک زندگی مدرن و بهره وری بالا تبلیغ می نمایند.

چرا رمان های قرن نوزدهم برای مغز مدرن سخت هستند؟

سختی در خواندن آثاری مثل آخرین موهیکان ریشه در تغییر ساختار توجه ما دارد؛ مغز ما در عصر شبکه های اجتماعی به متن های کوتاه و سریع عادت نموده است. نویسندگان قرن نوزدهم از جملات طولانی، توصیفات جزئی از طبیعت و واژگان غنی استفاده می کردند که با ریتم زندگی آرام تر آن دوران همخوانی داشت. در واقع هوش مصنوعی با خلاصه کردن این آثار، دقیقاً همان بخش هایی را حذف می نماید که برای تقویت توجه پایدار و توسعه دایره واژگان ما ضروری هستند، یعنی همان چیزهایی که مغز ما امروز بیش از هر زمان دیگری به آن ها احتیاج دارد.

هوش مصنوعی و خطر اتاق پژواک فکری

وقتی از هوش مصنوعی می خواهید کتابی را برایتان تفسیر کند، شما در واقع در حال تماشا دنیا از دریچه الگوریتم هایی هستید که بر اساس میانگین داده های اینترنتی آموزش دیده اند. این کار باعث می گردد زوایای پنهان و تفسیرهای شخصی و منحصر به فردی که ممکن بود در فکر شما شکل بگیرد، هرگز متولد نشوند. هوش مصنوعی معمولاً تفسیرهای استاندارد و بی خطر را ارائه می دهد و این موضوع در درازمدت می تواند به یکدستی ملال آور در تفکر بشری منجر گردد، جایی که همه ما کتاب ها را دقیقاً به یک شکل می فهمیم.

پیشنهاد اختصاصی سردبیر (علیرضا مجیدی)

این مقاله مجذوب کننده و جالب بود؟! پس برای خواندن این نوشته های مرتبط کلیک کنید:

• مردی که به دنیا خندید و تکه ای از هندوانه اش در تاریخ وب ایران ماند
• داروی تازه حمله خواب (نارکولپسی) و تحولی بزرگ در درمان بیماری حمله خواب
• نابودی کتاب های نایاب به وسیله آمازون برای آموزش هوش مصنوعی
• روش عجیب کاهش سن بیولوژیکی تا 15 سال با آزمایش شخصی یک دانشمند
• نقش مکانیک سیالات و گرداب های خون در بروز آنوریسم آئورت
• راه اندازی رشته دانشگاهی فراوری محتوا و اینفلوئنسری در آریزونا